Yazı Detayı
19 Şubat 2019 - Salı 23:38
 
Obeziteye neden olan yaşlanmayla görülen değişikler
Sevda KIZILTAN
 
 

Çeşitli faktörlerle birlikte yaşın ilerlemesiyle vücut kompozisyonunda değişiklikler meydana gelmektedir. Örneklendirecek olursak yağsız vücut kitlesinde azalma, toplam vücut sıvısında göreceli azalma ve vücut yağ oranındaki artış vücut kompozisyonunda görülen değişikliklerdir. Bunların dışında da yaşlanmayla beraber değişiklikler mevcuttur.

Hormonal değişiklerin gözlenmesinde de yaşın etkisi bulunmaktadır.

Neler olabilir?

Büyüme hormonundaki azalma, testesteronun azalması, vücudun tiroid hormonu ve leptin hormonuna karşı olan tepkisinin azalması yaşlanmayla birlikte bireyde gözlemlenebilmektedir.

Yaşlı bireylerde vücut kompozisyonundaki değişikliklerin ve hormonal değişikliklerin yanı sıra besinlere olan termik yanıtta azalma görülmektedir. Besinlerle birlikte aldığımız enerji miktarı yani kalori miktarı farklılık gösterebilmektedir. Karbonhidrat, protein ve yağ grubunda besinlerin parçalanması sonucu farklı değerlerde enerji açığa çıkabilmektedir. Besinlerin sindirimi, emilimi ve metabolizması için gerekli enerji  miktarı bulunmaktadır. Bu enerji miktarı besinlerin termik etkisi olarak adlandırılmaktadır. Enerji harcamasının alt bileşenlerinden biri olan besinlerin termik etkisinin yaşlı bireylerde azalma görülmesi obeziteyle ilişkilendirilmektedir.

Bireylerde yaşlanmayla birlikte fiziksel aktivite düzeylerinde azalma meydana gelmektedir. Bu durum birtakım sonuçlara yol açmaktadır. Fiziksel aktivite, günlük yaşam içinde kas ve eklemlerin kullanılmasıyla harcanan enerjiyi ifade eden aktivitelerdir. Yaşlı bireylerin fiziksel aktiviteye önem vermesi,  egzersiz yapması olumlu sonuçlara yol açmaktadır. Kas ve eklem  sağlığına olumlu etkilerinin yanı sıra kişiye özgüven duygusu sağlayabildiği gibi uyku kalitesini de etkilemektedir. Ancak bazı yaşlı bireylerde kas-iskelet sistemi hastalıkları, nörolojik hastalıklar vb. gibi birden çok sistemik hastalık bulunuyorsa bireyin egzersiz kapasitesi kısıtlanmaktadır. Ayrıca yaşlı bireyin yalnız yaşıyor olması gibi durumlarda dışarı çıkmaya olan isteksizlik veya egzersiz sırsında düşme-yaralanma gibi korkulardan ötürü de yaşlı birey hareketsiz bir yaşama yönelmektedir. Yapılan çalışmalar sonucunda da bu nedenlere bağlı olarak fiziksel aktivite düzeylerinde azalma olan bireylerin sarkopeni riski altında olduğu vurgulanmaktadır. Yani kas oranında azalma görülmektedir.

Fiziksel aktivite azalması kas kaybına yol açan bir nedendir.

Kas kaybına nenden olan farklı etmenler var mıdır?

Evet, vardır. Bazal metabolizmanın yaşlı bireylerde daha düşük olması ve tek tip beslenme gibi etmenler de kas kaybına neden olan sarkopeni riskini arttıran etmenlerdir. Bazal metabolizma hızı mutlak dinlenme anındaki gereksinim olan enerjiyi ifade etmekte ve gün içinde harcanan enerjinin büyük bir kısmını oluşturmaktadır. Besin alımındaki azalmanın da neden olduğu bazal metabolizma hızının yaşa bağlı olarak azalması kas tonusu (kasın gerilmeye karşı gösterdiği direnç) ve kas kontraksiyon (kasılma) gücünde azalmayla  ilişkili bulunmaktadır. Tek tip beslenme; karbonhidrat , protein ve yağ dengesi olmayan bir beslenme şeklidir. Uzun vadede sağlığı ciddi anlamda tehdit edebilmektedir ve bu beslenme yöntemiyle vücudun ihtiyacı olan enerji ve besin öğeleri yeterli miktarda karşılanamazsa kas kaybı görülebilmektedir.

Yaşlanmayla birlikte çeşitli nedenlerden ötürü gerçekleşen kas kaybı nelere yol açmaktadır?

Kas kütlesinin azalmasıyla kan şekeri üzerine etkili bir hormon olan insüline cevap veren doku miktarı azalmaktadır ve bu durum insülin direncine yol açmaktadır. Bunun sonucu olarak da vücut yağ oranında artma gözlemlenebilmekte ve metabolik sendrom tetiklenebilmektedir. Yağ oranındaki artış, insülin direnciyle ilişkili olan TNF- α ve IL-6 düzeylerinde artışa neden olmaktadır.

Özetleyecek olursak;

Vücut kompozisyonunda değişiklikler (yağsız vücut kitlesinde azalma, toplam vücut sıvısında göreceli azalma ve vücut yağ oranındaki artış)

Hormonal değişiklerin gözlenmesi

Besinlere olan termik yanıtta azalma

Fiziksel aktivite düzeylerinde azalma

Bazal metabolizmanın yaşlı bireylerde daha düşük olması yaşlanmayla birlikte görülen değişikliklerdir. Tüm bu değişiklikler birbiriyle ilişkili olarak bir takım sonuçlar doğurmaktadır. Obeziteye neden olabilecek olan bu etmenler beraberinde birçok hastalıkla da ilişkili olabilmektedir. Risk etmenleri ortadan kaldırılmalıdır. Her birey gibi yaşlı bireylerin de beslenmesinde dikkatli olunmalıdır. Yeterli ve dengeli bir beslenmeyle birlikte bireyin kas-iskelet sistemine tehdit oluşturmayacak egzersiz yapılmalıdır.

 
Etiketler: Obeziteye, neden, olan, yaşlanmayla, görülen, değişikler,
Yorumlar
Haber Yazılımı